Middagjournaal #2

Deze week breng ik in Nieuwe Feiten op Radio 1 elke dag het Middagjournaal. Mijn bijdrage van vandaag kunt u hier herbeluisteren – of hieronder lezen.

Achter de plek waar ik woon, bevindt zich een bejaardentehuis, en wanneer ik op mijn terras zit, stuurt de wind soms de woorden van de bewoners in mijn richting. Gisteren hoorde ik hoe een oudere vrouw die buiten een boek zat te lezen als volgt werd toegesproken: ‘Kom, Marietje, we gaan straks een beetje eten! Het zijn lekkere boontjes!’

Ik dacht meteen aan het artikel dat ik onlangs las over kinderlijk taalgebruik in woonzorgcentra. Evelien Verstraeten schreef er haar masterproef over, die meteen werd genomineerd voor de Vlaamse Scriptieprijs. Wanneer mensen tegen ouderen spreken, zo blijkt, denken ze vaak dat ze een kleuter tegenover zich hebben. Ze praten trager, hun intonatie is hoger en ze gebruiken dikwijls verkleinwoorden en de meervoudsvorm ‘we’.

Elderspeak, heet zoiets, en volgens de masterproef tast het het zelfbeeld van ouderen aan. Zelf herinner ik me hoe ook mijn grootmoeder er een hekel aan had om als een kind te worden aangesproken. Toen na haar trombose een kinesiste haar moest helpen om haar souplesse terug te vinden, sprak die op een betuttelend toontje dat grootmoeder deed gruwelen. ‘Kom, Paulaatje’, klonk het, ‘we gaan nog eens een reisje rond de wereld maken, en straks een gezellig wandelingetje in de tuin om de spiertjes wat los te gooien!’ Ik ben géén kind, zei mijn grootmoeder, en de kinesiste werd na twee sessie bedankt voor bewezen diensten.

Communicatie tussen verschillende generaties is nooit gemakkelijk, al is het maar omdat we niet op de tijd vooruit kunnen lopen en we dus zelf niet weten hoe het voelt om oud te zijn. Ik geloof ook best dat mensen zich er vaak niet van bewust zijn dat ze tegen senioren praten als tegen kinderen. Maar als uit de masterproef blijkt dat ouderen zelf meestal niet durven te zeggen hoezeer het hen stoort, is het aan ons om er rekening mee te houden.

Niet alleen ons taalgebruik laat zien dat we ouderen niet altijd als volwaardige mensen met tonnen ervaring en wijsheid beschouwen. Twee weken geleden had Ben Crabbé in Blokken twee honderdjarigen te gast. Ik kroop bijna achter de zetel van plaatsvervangende schaamte bij het soms kinderlijke niveau van de vragen. ‘Hoeveel jaren duurt een eeuw?’, aldus Crabbé, of ‘betekent het Franse woord viande vijand of vlees?’ Bij het horen van die vraag antwoordde de ene kandidate verontwaardigd: ‘Seg!’

En ze had gelijk. Een programma als Benidorm Bastards illustreert dat ouder worden verre van hoeft te betekenen dat je weer kind wordt, of om het met Cicero te zeggen: ‘Ouderdom, vooral een eerbiedwaardige ouderdom, bezit zo’n grote autoriteit, dat dit van meer waarde is dan alle geneugten van de jeugd.’

2 reacties

Opgeslagen onder Columns

2 Reacties op “Middagjournaal #2

  1. Annemie Vrints

    Juist, ik ben 72 en wacht met angst de tijd af, dat men mij ook zo zal behandelen. Heb de voorstelling van je boek gezien in Boeken, VPRO, mijn lievelingsprogramma over boeken.. Ik heb daardoor je boek Vurige Tong gedownload op Ipad. Leuk om lezen, maar in mijn Antwerpse ogen wat anachronistisch. West-Vlaanderen zo laat? Annemie Vrints.

  2. dirk Kinaupenne

    Verdomme, il lees je teksten graag!!! Steeds boenk erop!
    Dirk Kinaupenne
    16 sep 14