De verveling der vooruitgang

Dit was mijn laatste bijdrage voor ‘De mening’ van dS Avond

Toen haar huis op het platteland eind jaren tachtig werd onteigend omdat er een kmo-zone in de plaats kwam, belandde mijn grootmoeder in een serviceflat in het centrum van mijn stad. ‘s Middags ging ze er in het restaurant eten, en wanneer ze als dessert een stuk fruit kreeg, bewaarde ze dat voor mij. Steeds voltrok zich hetzelfde ritueel als ik daarna langsging: mijn grootmoeder stond op uit haar fauteuil, nam haar wandelstok en stapte naar de keuken. In de kast opende ze de broodtrommel, waarin elk stuk fruit in een verfrommeld servet zat gewikkeld. Als ze een kiwi had gekregen, zei ze: ‘Ik heb hier nog een soort peer voor jou liggen, meiske.’ Telkens glimlachte ik en antwoordde: ‘Mémé, dat is geen peer; dat is een kiwi.’ Maar tot het eind van haar dagen zou ze een kiwi ‘een soort peer’ blijven noemen. Exotisch fruit uit Nieuw-Zeeland had op ‘haar’ platteland nooit zijn intrede gedaan, en in veel nieuwigheden had ze geen zin meer.

Ik dacht aan de kiwi van mijn grootmoeder toen ik Tim Cook twee dagen geleden de nieuwe iPhone zag voorstellen. Er kwamen ontgoochelde reacties omdat Apple zichzelf niet had heruitgevonden, en volgens critici stond de C in de iPhone 5C niet voor ‘cheap’ maar voor ‘clueless’.

Zo verwend zijn we de afgelopen jaren geweest wat betreft computer-, smartphone- en tabletvooruitgang, dat sommige consumenten verwachten dat de trein der vooruitgang immer even snel blijft rijden. Mijn eigen iPhone-model is al een hele tijd niet meer in de handel, maar ik blijf het een wonder van technologie vinden — voor mij hoeft het allemaal niet zo nodig steeds sneller. Wie mij nu ouderwets of saai vindt, moet beslist Uit verveling (2007) van de Nederlandse filosoof Awee Prins lezen. We zijn constant druk bezig, betoogt hij daarin, en willen steeds vooruit, maar eigenlijk vervelen we ons daardoor net te pletter. De traagheid der dingen interpreteren we als saaiheid, terwijl net het tegenovergestelde geldt, en constante snelheid ons blind maakt:  “Wanneer we vertraagd van de ene naar de ander plek gaan, kunnen we nog verrast worden door de dingen die we zien. Ik geloof in een verwijlen bij de dingen.”

Daarom ben ik blij dat Apple deze keer niet het warme water heeft uitgevonden, want constante vernieuwing leidt tot verveling. Mijn grootmoeder heeft de technologische race waarvan wij getuige zijn niet meegemaakt, maar haar gedwongen verhuis van platteland naar stad was voor haar net zo ingrijpend als de constante veranderingen waarmee consumenten vandaag geconfronteerd worden. Van haar heb ik geleerd dat je in dat geval ook moeten kunnen vasthouden aan het oude vertrouwde, en een kiwi levenslang als ‘een soort peer’ mag beschrijven, net zoals ik vandaag mijn smartphone koppig ‘mijn gsm’ blijf noemen.

3 reacties

Opgeslagen onder Columns

3 Reacties op “De verveling der vooruitgang

  1. Jan

    Een mens moet ook altijd allerlei interessante dingen doen. Als iemand je vraagt “wat ga je dit weekend doen?”, kan je toch bezwaarlijk antwoorden: “Zo weinig mogelijk, vooral rustig bij mijn kinderen zijn en kijken hoe ze samen spelen”. Nee, je moet reizen, sporten, muziek maken, feesten, haasten van het ene naar het andere. Zonder tijd om alles eens te laten bezinken, en zonder te beseffen dat je leven ondertussen voorbijgeraasd is. Dus, hoe is de nieuwe IPhone? “Hetzelfde als de vorige, maar een beetje beter”, kan wel eens voortgevloeid zijn uit iemand die geluisterd heeft naar wat mensen vertelden over de vorige, en er de grootste frustraties en probleemgevallen uitgehaald heeft. Wie weet, het zou mooi zijn als het nog kan.

  2. ludo mertens

    het verwonderd me enigszins dat leeftijd weinig of geen verschil maakt in deze…ik ben twee generaties verder en we zitten op de zelfde golflengte.

  3. Marc

    (Vanmorgen van plan om deze column uit te printen, kon ik er later nog eens van genieten. Hoefde dus niet. Dankjewel! Mooi! )